Avrupa Birliği ve Rusya ortasındaki tansiyon adım adım tırmanırken Sırbistan cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic geçtiğimiz hafta ülkesinin Rusya’nın devlet güç sağlayıcısı Gazprom ile üç yıllık yeni bir gaz mutabakatı yaptığını duyurdu.
Rusya Devlet Lideri Vladimir Putin ile şahsen telefonda görüşen Vucic, muahedenin ülkesi için ‘son derece elverişli’ olduğunu söyledi. Mukavelenin Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov’un haziran ayı başlarında Belgrad’a yapması beklenen ziyaret sırasında imzalanması bekleniyor.
AVRUPA’NIN YENİ BAŞ AĞRISI
Haber tam da Avrupa Birliği’nin (AB) Rusya’ya yönelik yaptırımları arttırmayı değerlendirdiği bir vakitte geldi ve Vucic’in Putin ile ittifakı, bilhassa Avrupa Birliği için yeni bir baş ağrısı haline geldi.
Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic ve Rusya Devlet Lideri Putin
MACARİSTAN, SLOVAKYA VE ÇEKYA İÇİN ‘TAVİZ’ ELEŞTİRİLERİ
Geçtiğimiz hafta açıkladıkları 6. yaptırım paketi kapsamında Rus petrolüne yüzde 75 yaptırım uygulayan Avrupa Birliği bölgedeki tüm ülkeleri gemiye almak istese de Macaristan Slovakya ve Çekya’ya ithal edilen petrol için muafiyet uygulamak zorunda kaldı. Bu, birtakım AB üyeleri tarafından büyük bir taviz olarak görüldü.
SIRBİSTAN AB İÇİN NEDEN DEĞERLİ?
Etrafı AB ülkeleriyle çevrili olduğundan Birlik, Rusya’dan gelen arzı kesmeye karar verirse Sırbistan’ın doğalgazı nasıl alacağı bilinmeyen.
Tam da taviz tartışmaları sürerken Sırbistan’ın açıklaması gündeme bomba üzere düştü. Sırbistan Avrupa birliği için sadece ‘aday ülke’ olsa da AB’nin doğuya yanlışsız genişleme planında kilit bir role sahip. Büyüklüğü, nüfusu ve coğrafik pozisyonu, ülkeyi bölge jeopolitiğinde kıymetli bir paydaş haline getiriyor.
Ancak Sırbistan gaz konusunda en çok Rusya’ya güveniyor. Moskova ile uzun müddettir askeri işbirliği içinde olan ülke AB’ye üye olsa bile çok büyük yararlar sağladığı Kremlin ile köprüleri yıkmak istemeyebilir.
AB YETKİLİLERİ: ENDİŞELİYİZ
CNN’e konuşan üst seviye bir AB yetkilisi muahededen dolayı ‘endişeli’ olduklarını belirterek, “AB içindeki çizgiyi korumak isteyen ülkeler için AB dışındaki ülkelerin ahengi her zamankinden daha değerli bir hale geldi.” dedi.
UKRAYNA’NIN ÜYELİK SÜRECİNİ ETKİLEYEBİLİR
Sırbistan, Avrupa’da Belarus’un yanı sıra Ukrayna işgali nedeniyle Rusya’ya yaptırım uygulamayan tek ülke olmaya devam ediyor.
Sırbistan’ın Brüksel’e yol açtığı zorluklar yaptırımlarla bitmiyor. Üst seviye bir Avrupalı diplomat Sırbistan’ın kararına ilişkin “Bu durum bizim için büyük bir acı, zira Ukrayna’nın AB’ye katılıp katılmaması konusundaki tartışmalarla bağlantılı” dedi.
Ukrayna, AB üyeliği için Mart ayı başlarında resmen başvurdu. Süreç, AB üyelerinin tam dayanağını alsa bile yıllar sürebilir. CNN’de yer alan tahlile nazaran AB üyesi kimi ülkeler Ukrayna için süreci hızlandırmak istiyor. Kimi ülkeler ise Doğu Avrupa ülkelerine daha fazla güç vererek AB’nin istikrarının değişeceğinden korktukları için Ukrayna’nın yahut Batı Balkan ülkelerinin birliğe katılmasını hiç istemiyorlar.
Ukrayna’nın sürecinin hızlandırılmasını isteyen ülkeler Rusya ile yakınlaşan Sırbistan üzere üyelerin AB’ye ahenk sağlayamadıklarını belirtip ayrıcalığın Ukrayna üzere ahenk sağlayan ülkelere verilmesini istiyor.
RUSYA KASASINI ŞİŞİRMEYE DEVAM EDİYOR
Rusya’nın Avrupalı müşterilerine yaptığı ‘Ruble’ dayatması her iki taraf içinde sıkıntılı bir sürece neden oldu. Rusya şimdiye kadar Polonya, Bulgaristan , Finlandiya , Danimarka, Almanya ve Hollanda’ya Ruble ile ödeme yapmayı reddettikleri için gaz tedarikini durdurdu.
Rusya’nın kararı kelam konusu ülkeleri nasıl etkileyecek bunu vakit gösterecek .Rusya’nın doğalgaz ihracatı Ocak ayından bu yana 4’te bir oranında düştü lakin Ukrayna kriziyle dünya genelinde artan güç fiyatları sebebi ile ihracat düşük olmasına karşın Moskova kasasını şişirmeye devam ediyor.
DAHA FAZLA KESİNTİ OLMAZSA RUSYA ETKİLENMEZ
Rusya’nın Avrupa’daki 6 ülkeden kestiği gaz tedariki (Yaklaşık 20 milyar metreküp) AB’nin Rusya’dan yaptığı yıllık toplam gaz ithalatının yaklaşık %13’üne tekabül ediyor.
Ancak S&P Küresel Commodity Insights’ın açıklamasına nazaran gaz fiyatları geçen yıla nazaran 2022’de megavat saat başına ortalama 96 Euro’ya yükseldi. Sonuç olarak daha fazla kesinti yapılmadığı taktirde Rusya’nın doğalgaz gelirinde bir azalma olması pek mümkün değil.
Enerji ve Pak Hava Araştırma Merkezi (CREA) tarafından hazırlanan bir rapora nazaran, AB’nin yaptığı fosil yakıt ithalatı, Rusya’nın Ukrayna’yı işgal etmesinden sonraki iki ay içinde bir evvelki periyodu ikiye katlayarak 47 milyar dolara ulaştı. Avrupa’nın en büyük güç şirketlerinden kimileri, AB yetkililerinin tüm ikazlarına karşın gaz akışını sürdürmek için Gazprom’un taleplerini kabul etti. Bu da Avrupa’nın Putin’e vurmak istediği ekonomik darbenin önündeki en büyük mahzurlardan birisi.
AVRUPA BİRLİĞİ’Nİ SIKINTI GÜNLER BEKLİYOR
Putin’in Ukrayna’yı işgali, Avrupa güvenlik haritasının tekrar çizilmesi için bir fırsat yaratsa da Avrupa Birliği Ukrayna krizinin başlamasından bu yana birçok zorlukla karşı karşıya kaldı.
27 üye ülke ortasında fikir birliği sağlamakta zorlanan birliği artık hem yaptırımlar konusunda hem de Rus gazına alternatif bulmak konusunda güç günler bekliyor.
