Hayvanlar alemindeki memelilerin ömür mühleti, yalnızca altı ay yaşayan Güney Asya farelerinden 200 yıl yaşayabilen balinalara kadar büyük farklılıklar gösteriyor. Öteki memeliler çok daha kısa yahut daha uzun yaşarken, beşerler neden ortalama 80 yaşlarında ölüyor? İngiliz bilim insanlarının yaptığı araştırma büyük gizemi sonunda çözülmüş olabilir.
DNA KUSURLARININ SURATI KRİTİK DEĞERE SAHİP
Cambridge’deki Wellcome Sanger Enstitüsü’nden bilim insanlarının yaptığı araştırma, insan ve hayvanların emsal sayıda genetik mutasyon biriktirdikten sonra öldüklerini ve DNA kusurlarının suratının rastgele bir tıbbın ömür mühletini belirlemede kritik rol oynadığını öne sürüyor.
Bilim insanları daha küçük hayvanların enerjiyi daha süratli yakması ve daha süratli hücre döngüsüne gereksinim duymaları nedeniyle ‘boyutun’ ömür müddetinde kilit nokta olduğunu düşünüyordu. Lakin yeni araştırma genetik hasar suratının hayatta kalmanın anahtarı olabileceğini ortaya koydu.
UZUN YAŞAYAN HAYVANLARIN SIRRI
Yapılan incelemelere nazaran uzun yaşayan hayvanların boyutlarına bakılmaksızın DNA mutasyon oranlarını başarılı bir biçimde yavaşlattığı görülüyor. Bu da bize bir köstebeğin neden kendisinden çok daha büyük olan zürafa ile birebir hayat mühletine (24-25 yıl) sahip olduğunu açıklayabilir.
İNSANLARDA MUTASYON ORANI KAÇ?
Araştırmacılar mutasyon oranlarını denetim ettiklerinde köstebeklerin yılda 93, zürafaların ise 99 mutasyon geçirdiğini keşfetti.
Fareler yılda 796 mutasyona uğrar ve ortalama 3.7 yıl yaşar. İnsanlardaki durumu ele alan araştırmacılar ortalama ömrü 83,6 yıl olan insanların mutasyon oranlarının 47 olduğunu buldu.
ÖMÜR MÜDDETİ SOMATİK MUTASYONLA ZIT ORANTILI
Genetik değişiklikler, ‘somatik mutasyonlar’ olarak bilinir. Bu değişiklikler bütün hücrelerde meydana gelir ve büyük ölçüde zararsızdır lakin kimileri kansere neden olup işleyişi bozabilir.
Araştırma takımı 16 göğüslü çeşidinin bağırsaklarından alınan kök hücrelerdeki genetik yanlışları tahlil etti ve bir cinsin ömrü ne kadar uzun olursa, mutasyonların meydana gelme suratının o kadar yavaş olduğunu buldu.
The Nature mecmuasında yayınlanan araştırmanın müellifi Dr Alex Cagan, fare ve kaplan kadar birbirinden farklı hayvanlarda benzer genetik değişim bulunmasının şaşırtan olduğunu belirterek, “Çalışmanın en heyecan verici istikameti, hayat mühletinin somatik mutasyon oranıyla karşıt orantılı olduğunu bulmak olmalı.” dedi.
VEFATIN ZAMANLAMASINI ANLAMAYA KAPI ARALIYOR
Bilim insanları çalışmanın yaşlanma sürecini ve mevtin zamanlamasını anlamanın kapısını açtığına inanıyor.
Araştırmanın kıdemli muharriri Dr Inigo Martincorena mevzuya ait “Yaşlanma karmaşık bir süreçtir, hücrelerimizdeki ve dokularımızdaki çok sayıda moleküler hasarın sonucudur. DNA dizileme teknolojilerindeki son gelişmeler sayesinde nihayet somatik mutasyonların yaşlanmada ve çoklu hastalıklarda oynadığı rolleri araştırabiliriz.” dedi.
